चलचित्र अभिनेत्री करिश्मा मानन्धर एमालेमा प्रवेश । एक पार्टी छोडेर अर्को पार्टीमा सामेल हुनु के अवसरवादको उदयलाई संकेत गर्छ ?
 |
| (करिश्मा मानन्धरलाई एमालेमा स्वागत गर्दै केपी शर्मा ओली) |
प्रेमबहादुर सिंहले पञ्चायतकालमा कालिकोट जिल्लामा नेपाल मजदूर किसान पार्टीबाट राजनीति सुरु गरेका थिए । उनलाई कर्णालीको प्रतिनिधित्व गर्ने पार्टीमा प्रभावशाली नेता मानिन्थ्यो । सन् १९९० मा प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापनापछि सिंहले पार्टी छाडेर नेकपा एमालेमा प्रवेश गरेका थिए । उनी १९९१ मा एमालेबाट राष्ट्रिय सभा सदस्य भएका थिए ।१९९९ को आमनिर्वाचनमा उनले एमालेको टिकटमा कालिकोटबाट प्रतिनिधिसभा सिट जितेका थिए ।
2005 मा, जब राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता कब्जा गरे, सिंहले यस कदमको स्वागत गर्न हतार गरे।
सन् २००६ मा दोस्रो जनआन्दोलनपछि प्रतिनिधिसभा पुनःस्थापना हुँदा एमालेले उनलाई बहिष्कार गरेको थियो ।
उनले पार्टी छाडेर आफ्नै समाजवादी जनता पार्टी बनाए । उनी समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीअन्तर्गत दुवै संविधानसभाका सदस्य थिए।
सन् २०१७ को आम चुनावमा उनको पार्टीले एउटा सिट जित्न सकेन । आगामी निर्वाचनमा आफ्नो पार्टीको सम्भावना न्यून रहेको थाहा पाएर सिंह मंगलबार एमालेमा प्रवेश गरेका हुन् ।
१५ वर्षपछि स्वदेश फर्किएको उनले बताए ।
विभिन्न दलका नेता कार्यकर्तालाई स्वागत गर्न आयोजित कार्यक्रममा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले ‘एमालेमा प्रवेश गरेका जो कोहीले पनि पार्टीमा सम्मानजनक स्थान पाउनेछन्’ भने । ‘एमालेमा प्रवेश गर्ने निर्णयमा कसैले पछुताउनु पर्दैन ।
सिंहसँगै बाबुराम भट्टराईको नयाँ शक्तिमा रहेकी चलचित्र अभिनेत्री करिश्मा मानन्धर, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका नेता शिव पटेल र नेकपा (माओवादी केन्द्र)का पूर्व केन्द्रीय सदस्य नामगेल शेर्पालगायत पनि एमालेमा प्रवेश गरेका छन् ।
२०२२ निर्वाचनको वर्ष भएकाले स्थानीय तहको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा नेता–कार्यकर्ता एक पार्टी छोडेर अर्को पार्टीमा जाने क्रम बढेको छ । कतिपयले एक महिनाको अवधिमा पार्टी पनि परिवर्तन गरेका छन् ।
लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका नेता राजेशमान सिंहले गत महिना एमाले प्रवेश गरेको घोषणा गरेका थिए । तर, सोमबार उनी एमाले छोडेर जनता समाजवादी पार्टीमा प्रवेश गरेका थिए । वीरगन्ज महानगरपालिकाका मेयर विजय सरावगीले पार्टी सदस्यता लिएपछि उनले एमाले परित्याग गरेका हुन् ।
दलहरू जाने प्रवृत्ति एमालेमा मात्र सीमित छैन । केदार क्षेत्री एमालेको सिन्धुपाल्चोक जिल्ला कमिटीको अध्यक्षका लागि उम्मेदवार थिए । पार्टीको प्रदेश कमिटी सदस्य वाग्मतीले आफूले चाहेको पद नपाएपछि गत फागुन ८ गते पार्टी परित्याग गरी नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका थिए ।
नेकपा एमाले र नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ता गत फागुन २१ गते नेकपा (माओवादी केन्द्र)मा प्रवेश गरेका थिए। प्रमुख दलहरूमा मात्रै होइन, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीलगायतका ठूला दलहरूमा पनि पार्टी परिवर्तनको प्रवृत्ति देखिएको छ ।
कुन पार्टी छान्ने व्यक्तिको विशेषाधिकारभित्र रहे पनि राजनीतिज्ञहरूले आफ्नो व्यक्तिगत फाइदाका लागि एकलाई छोडेर अर्कोमा सामेल हुने प्रवृत्तिले देखाएको पर्यवेक्षक र विश्लेषकहरू बताउँछन्। उनीहरुका अनुसार वैचारिक विषयलाई अर्को पार्टीमा जाने मानिससँग कुनै सरोकार हुँदैन ।
राजनीतिक समीक्षक तुलानारायण शाह भन्छन्, ‘सामान्यतया तीन प्रकारको राजनीति हुन्छ– संघर्षको राजनीति, चुनावको राजनीति र सत्ताको राजनीति ।
‘संघर्षको राजनीति विचार र सिद्धान्तले मात्र निर्देशित हुन्छ,’ शाहले पोष्टलाई भने । ‘अहिले नेताहरुको मुख्य ध्यान चुनाव र सत्ताको राजनीति हो ।
पार्टी हापिङ कुनै नयाँ प्रवृत्ति होइन र यो नेपालमा मात्र सीमित छैन। विकासोन्मुख देशहरूमा प्रजातन्त्र, जहाँ भ्रष्टाचार व्याप्त छ, प्रायः मध्यम श्रेणीका राजनीतिज्ञहरूले बारम्बार पार्टी परिवर्तन गरेको देख्छन्, पर्यवेक्षकहरू भन्छन्।
देशले नयाँ राजनीतिक संरचना अपनाएपछि चुनावअघि नै एउटा दल छाडेर अर्को पार्टीमा जाने प्रचलन बढेको शाहको भनाइ छ । त्यो 1990 र 2006-2007 मा भयो। २०१७ को निर्वाचनअघि देशले पूर्णतया नयाँ राजनीतिक व्यवस्था अपनाए पनि केही दलहरु आन्दोलनमा उत्रिएका र अन्योलका बीचमा निर्वाचन भएको हुनाले त्यस्तो प्रवृत्ति नरहेको उनको भनाइ छ ।
संघिय समाजवादी पार्टी र राष्ट्रिय जनता पार्टीले समाजका केही वर्गको आरक्षणका बीच २०१५ सेप्टेम्बरमा जारी भएको संविधानका केही प्रावधानलाई परिमार्जन गर्न माग गर्दै पहिलो र दोस्रो चरणको स्थानीय निर्वाचनमा भाग लिएका थिएनन् ।
यस वर्ष नयाँ संविधानअनुसार नेपालमा दोस्रो पटक तीन तहको निर्वाचन हुँदैछ ।
अहिलेको दलदलको प्रवृत्तिले मुलुकमा अवसरवादी राजनीतिको उदय भएको पनि विज्ञहरू बताउँछन् ।
“अवसरवादीहरूसँग विचारधारा वा सिद्धान्त हुँदैन। यिनीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गर्ने हो भने एउटा पार्टी छोडेर अर्को पार्टीमा सामेल हुन सक्छन्,’ त्रिभुवन विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्रका पूर्वप्राध्यापक मीना वैद्य मल्लले भने। "यो देश र राजनीतिक प्रणालीको विनाश हो।"
मल्लका अनुसार नेपालमा सिद्धान्तको राजनीतिमा कसैले वास्ता गरेको देखिँदैन ।
उनले भनिन्, ‘राजनीति कसै–कसैको करियर बनेको छ । "यस्ता दलहरू छोड्नेहरूलाई स्वागत गर्ने नेताहरूले अरू पार्टीहरू त्याग्न सक्छन् भने आफ्ना दलहरूलाई पनि त्यसो गर्न सक्छन् भन्ने कुरा बिर्सनु हुँदैन।"
पर्यवेक्षकहरू भन्छन् कि एमाले एक पार्टीको रूपमा देख्न सकिन्छ जसले अन्य दलका धेरै राजनीतिज्ञहरूलाई स्वागत गरिरहेको छ किनभने "यसमा धेरै रिक्त स्थानहरू छन्," मे १३ मा हुने स्थानीय चुनाव अगाडि।
माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा नेताहरूको एक समूहले अगस्टमा एमालेबाट अलग भयो र नयाँ पार्टी - नेकपा (एकीकृत समाजवादी) गठन गर्यो।
अहिले पनि एमाले सबैभन्दा ठूलो दल हो ।
‘अन्य दलका राजनीतिज्ञहरुको भर्खरै प्रवेशबाट एमालेलाई आगामी चुनावमा फाइदा हुन्छ कि हुँदैन भन्ने अनुमान गर्न अहिले नै हतार छ,’ टीकाकार शाहले भने । "निर्वाचन पूर्व गठबन्धन कसरी बनाइन्छ भन्नेमा धेरै कुरा भर पर्छ।"
Comments
Post a Comment